İlçenin Coğrafyası

a) Coğrafi Konum

Gülağaç İlçesi, İç Anadolu bölgesinin orta kesiminde Kızılırmak'ın güneyinde bulunan plato üzerinde bulunmaktadır. Rakım’ı 1.175 m.dir. Kuzey ve Batısında İlimiz Aksaray, Doğusunda Nevşehir İline Bağlı Derinkuyu ve Kuzey doğusunda Acıgöl İlçeleri ve Güneyinde Aksaray’a bağlı Güzelyurt İlçeleri ile komşudur.

b) Yeryüzü Şekilleri

Gülağaç İlçesinin, yüzey şekilleri bakımından II. Jeolojik zamanda teşekkül etmiş yöre yanar dağlarının (Hasan Dağı) kızgın küllerinin soğuması sonucunda oluşan yumuşak kayalardan meydana gelen ufak dağlar ile bunlar arasında serpilmiş ovalardan oluştuğu görülmektedir. En önemli yükseltisi Bekarlar kasabası yakınlarındaki 1712 m. İle Nenezi dağıdır.

c) İklim Özellikleri

Yapılan çeşitli iklim tasniflerine göre, Gülağaç İlçesi orta iklimler kuşağında olup, soğuk yarı kara iklim tipine sahiptir. Yazlar sıcak ve kurak kışlar soğuk ve az yağışlı, kış aylarında genellikle kar şeklindedir.

d) Bitki Örtüsü

İlçe geneli, bozkır dediğimiz ilkbaharda yeşeren yazın kuruyan otsu bitkilerle kaplı olup, akarsu çevrelerinde zamana göre yöre iklimine uygun ekonomik değeri olmayan söğüt, kavak ve çeşitli meyve ağaçları ve çalı tipi küçük ağaçlar yetişmektedir.

Ulaşım ve Altyapı Durum

İlçemiz Aksaray İline 38 km. uzaklıktadır. Ulaşım, asfalt yol ile sağlanmaktadır. Gülpınar, Demirci kasabası, Kızılkaya Köyü, Doğantarla kasabası ile Güzelyurt'tan gelen karayolları ağındaki yola karışıp, Nevşehir yoluna bağlanır. Bu yoldan başka Gülağaç, Gülpınar kasabası ve Camiliören köyü Nevşehir- Aksaray asfaltı ile de Aksaray'a ulaşan asfalt bir yol mevcuttur.

İlçemizin, komşu İlçe Güzelyurt 'a uzaklığı 20 km. olup, yolun tamamı ve Düğüz köyü haricindeki yerlere olan ulaşım asfalt yol ile sağlanmaktadır. İlçemizin Düğüz köyü ile ulaşımını sağlayan yol stabilize halindedir.

Kasaba ve Köylerin Gülağaç İlçesine Uzaklığı (km)

Gülpınar Kasabası 2

Demirci Kasabası 5

Bekarlar Kasabası 5

Sofular Kasabası 7

Düğüz Köyü 9

Akmezar Köyü 10

Camiliören Köyü 10

Kızılkaya Köyü 12

Saratlı Kasabası 13

Pınarbaşı Köyü 14

Delihebil Köyü 15

Çatalsu Köyü 15

Süleymanhüyüğü Köyü 15

İlçemiz Kasaba ve Köylerinde elektriksiz ve telefonsuz yerleşim birimi bulunmamaktadır. Elektrik Ulusal enerji hattından temin edilmektedir. Yine İlçemizin Belde ve Köylerinde suyu olmayan yerleşim birimi de yoktur. İlçe merkezinde çoğu aileler belediyenin su şebekesinden içme ve sulama sularını temin etmektedirler. İlçe merkezi ile bağlı birimlerinde kanalizasyon şebekesi mevcut değildir.

İlçenin İdari Yapılanması

İlçemiz Mülki ve İdari teşkilatlanmasına Ağustos 1991 yılında başlamış olup, İlçemizde Kaymakamlık Yazı İşleri Müdürlüğü, Özel İdare Müdürlüğü, Malmüdürlüğü, İlçe Emniyet Amirliği, İlçe Jandarma Komutanlığı, İlçe Tarım Müdürlüğü, Milli Eğitim Müdürlüğü, Sağlık Grup Başkanlığı, Müftülük, Posta İşletme Merkez Müdürlüğü, Tedaş Şefliği, Ziraat Bankası Şube Müdürlüğü, Tarım ve Kredi Kooperatifi, faaliyetlerini sürdürmektedirler. İlçemize merkez belediyesi ile birlikte 6 Belediye Başkanlığı 8 Köy Muhtarlığı bağlı bulunmaktadır. Kasaba ve köylerine bağlı mezra (yayla) bulunmamaktadır.

Sosyal Durum

a) Konut Durumu

İlçemiz ve bağlı Kasaba ve köylerinde yerleşim alanlarında genellikle tek katlı taş ve bazen de iki ve üç katlı yapılar kullanılmaktadır. Ancak son yıllarda ve özellikle İlçe olduktan sonra, çok katlı betonarme binalar yapılmaktadır. Bunun yanında Devlet- Belediye-Vatandaş katkılarıyla yapılan ve halen Resmi dairelerin kullandığı binalarda betonarme olarak yapılmıştır. Binaların bazılarının alt katları, dükkân, depo ve garaj olara da değerlendirilmektedir. Binalar genellikle sobalı olup, yeni yeni kaloriferli binalarda yapılmaktadır. Konut sorunu çok az seviyededir.

İlçe ve kasaba merkezlerinde Belediye İmar Planı yapılmış olup, binalar ruhsatlı olarak yaptırılmaktadır.

b) Sosyal Yaşantı

Halk gelenek ve göreneklerine oldukça bağlıdır. Düğün merasimleri ile dini ve milli bayram kutlamaları bir hayli görkemlidir. Ananevi, düğün yemekleri verilir, kına gecesi gelin alma merasimleri düzenlenir. Düğün sahibine komşuları da maddi ve manevi katkılarda bulunurlar. Misafirler en güzel şekilde ağırlanırlar.

İlçe Merkezinde 1 adet yerel radyo mevcut olup, 30 km. çapında bir alana yayın yapmaktadır. TV yayınları normal olarak izlenmektedir. İlçe merkezi ile Saratlı kasabasında Halk Kütüphanesi mevcut olup, genelde öğrenciler yararlanmaktadır.

Halkın okuma alışkanlığı yoktur. Sportif faaliyet olarak ara sıra amatör takımlar arasında müsabakalar düzenlenmektedir.

c) İş ve Çalışma Hayatı

İlçe halkı genellikle tarım ve tarıma dayalı işlerle uğraşmaktadır. Tarımsal ürünler olarak Pancar, Patates, Buğday, Arpa, vb. ürünler yetiştirilmektedir. İlçe halkı Tarımsal çalışmaların yanında Ticaret ile de uğraşmaktadırlar.

İlçe genelinde işsizlik oranı oldukça yüksektir. Bunun nedeni de ticaret, hizmet, sanayi ve inşaat sektörünün çok az gelişmesindendir. Bu nedenle İlçe halkının çalışabilir kişilerinin birçoğu başta Aksaray olmak üzere, yurdumuzun büyük kentlerine gitmekte, bir kısmı da yabancı ülkelere gitmektedir.

İlçemizde Teşkilatı bulunan Tarım ve Köy işleri Bakanlığı Teşkilatı ile Merkez İlçe ve Demirci, Gülpınar kasabalarında birer adet Tarım Kredi Kooperatifi, İlçemiz halkına hizmet vermektedir. Bunlar Tarım ve Hayvancılığın gelişmesi ve üretimin artması işsizliğin düşürülmesi için gerekli çalışmaları yapmaktadırlar. İlçe halkı aynı zamanda başta T.C. Ziraat Bankası olmak üzere banklardan da Tarım ve Hayvancılık ile diğer sektörlerde iş kurmak üzere Krediler alabilmektedirler. İlçe genelinde %20 oranında yurtdışında çalışan bulunmaktadır. Bunların ilçemiz ekonomisine katkısı oldukça büyük olup, yılın belirli aylarında yaptırdıkları ev ve işyerlerinin inşaatında, İlçemizdeki işsizliğin azalmasına katkıda bulunmaktadır.

İlçenin Tarihi ve Kültürel Zenginlikleri

İlçemizin önemli turistik yerleri mevcut olup ancak bunlar yeterli tanıtım yapılamadığı için turizm ekonomisine kazandırılamamıştır.

İlçe merkezinde; Kültepesi höyüğü, bağlı Saratlı kasabasında tüf kaya oyma 2 ve 3 katlı yeraltı şehri, Kızılkaya köyünde, Aşıklı ve Musular, Akmezar köyünde Deştin, Çatalsu köyünde Güvercin Kayası, Delihebil Köyünde Yoncalı Höyüğü, Pınarbaşı Köyünde Geyral Höyüğü ve Yer altı şehri ve Bekarlar kasabasında Bekar Sultan Türbesi önemli turistik ve tarihi eserlerdir.

Saratlı kasabasında bulunan yeraltı şehri çok az bir yerli ve yabancı turist gezmekte olup, burada ve İlçemizin diğer bağlı birimlerinde turistik otel ve pansiyon bulunmamaktadır. Belediye tarafından her yıl düzenlenmekte olan “Saratlı Kültür ve Sanat Festivali” yerli turizme çok az katkıda bulunmaktadır.

İlçenin Eğitim Durumu

a) Okur-Yazar Oranı

İlçemiz de okuma yazma oranı %95’dir. Okuma yazma bilmeyenler için İlçemiz Halk Eğitim Merkezi köy ve kasabalarda kurslar düzenlemektedir. Erkeklerin okuma yazma oranı kadınlardan daha fazladır. İlçemizde en çok ilkokul ve ortaokul mezunu bulunmakta, Lise ve Yüksekokul mezunu ise daha azdır.

b) Okul-Öğrenci Verileri (2006)

İlçemiz merkezinde 1, Gülpınar ve Saratlı kasabalarında da birer tane olmak üzere toplam 3 adet Çok Proğramlı Lise Demirci kasabasında da 1 adet genel lise, merkez ve bağlı birimlerinde toplam 21 Adet İlköğretim okulu bulunmaktadır.

23 Şubede; 292 erkek, 167 kız olmak üzere toplam 459 öğrenci Liselerde, 170 şubede 2.096 erkek, 2.046 kız öğrenci olmak üzere toplam 4.142 öğrenci İlköğretimde eğitim ve öğretim görmektedir.

İlköğretim ve Lise düzeyinde eğitim ve öğretim gören öğrenci toplamı 4.601 dir.

İlçemiz köylerinde II.kademesi bulunmayan Çatalsu, Delihebil, Pınarbaşı, Düğüz ve Süleymanhöyüğü köylerinin II. kademeleri ile Aksaray merkeze bağlı Yalman, Cağıl, ve Bozcatepe köyü II. Kademe öğrencileri 2005-2006 eğitim öğretim döneminde taşıma merkezi olan Saratlı, Camiliören, Akmezar ve Gülpınar N.Kemal İÖO’na taşınmaktadır.

Çatılsu, Düğüz, Delihebil, Pınarbaşı ve Süleymanhöyüğü köylerinde Birleştirilmiş Sınıflı İlköğretim okulu bulunmaktadır 2.kademesi olmadığından taşımalı sistemle 2. kademedeki toplam 91 öğrencinin eğitim ve öğretimleri taşımalı sistemle sağlanmaktadır.

Diğer kasaba ve köylerin hepsinde birer tane I.ve II. kademesi bulunan İlköğretim Okulu mevcuttur.

İlçenin Ekonomik Yapısı

a) Genel Ekonomik Yapı

İlçemizde, ekonomi genelde eskiden olduğu gibi yine tarım ve hayvancılık ile inşaat işçiliği ve yurtdışında çalışanların İlçemize kazandırdığı dövize dayanmaktadır.

İlçe Merkezinde 1, Demirci kasabasında 1 ve Gülpınar kasabasında da 1 adet olmak üzere toplam 3 adet Tarım Kredi Kooperatifi bulunmaktadır. Bu Kooperatifler, İlçemiz çiftçilerinin Gübre, Tarım alet ve araçlarının yanı sıra tohumluklarını temin etmekte, gerekirse çiftçileri düşük faizli kredi ile de desteklemektedir.

İlçemizde T.C. Ziraat Bankasının şubesi bulunmaktadır.

b) Sektörel Değerlendirme

1) Tarım ve Hayvancılık

İlçemizde en fazla; Buğday, Arpa, Nohut, Fasulye, Patates ve Şeker Pancarı yetiştirilmektedir. Diğer bitkilerin ise ekonomik değeri olmayıp daha çok halkın kendi ihtiyaçlarını karşılayacak miktarda yetiştirilmektedir.

Tarımda dekar başına alınan ürün miktarı düşüktür. Son zamanlarda alınan tedbirler ve gübreleme gibi çalışmalarla bu miktar yükselmektedir.

İlçemizde Hayvancılıkta yapılmakta olup, genellikle kendi et ve süt ihtiyaçlarını temin etmek için küçükbaş hayvan yetiştirilmekle beraber az miktarda ticari amaçla büyükbaş hayvan yetiştirilmektedir. Bunlardan elde edilen süt, peynir fabrikalarına satılmaktadır. Ancak bununda fazla bir ekonomik değeri yoktur. Gülağaç İlçesinin yüzölçümü 529.170 dekar olup, bunun 303.539 dekarı tarım arazisidir. Tarım arazilerinin 271.219 dekarı kıraç, 32.320 dekarlık kısmı sulu tarım arazisidir. Sulu tarım her geçen gün daha da önem kazanmaktadır. Şahıslar kendi imkânlarıyla tarlalarının başlarına sondaj vurdurmak suretiyle kıraç olan tarım arazilerini sulu tarım arazisine çevirmektedir. Sulu Tarımda üründeki verim artışı %100 oranını bulmuştur. Ayrıca bölgemizde kıraç tarım arazilerinde Nadas uygulaması söz konusu iken, sulu tarıma yönelme neticesinde nadas alanlarında azalma olmuştur.

Halkın daha önceden birkaç ürün ektiği halde, sulu tarımın önemini kavramasından sonra ürün çeşidi artmıştır. Sulama neticesinde hayvancılığın gelişmesine etki etmesi halkın hayvan yemi çeşitlerine ilgi duymasına neden olmuştur.

İlçemizde sulama amacı ile yapılan beton kanalın uzunluğu tahminen 37. 000. m. Toprak kanalın uzunluğu ise 130.000. m.'yi bulmaktadır. Bu kanallar ana kanal ile tali kanallardan teşekkül etmiştir. İlçemizde toprak kanalla yapılan sulama nedeniyle su kaybı oranı oldukça yüksek olup buda sulu tarımı zorlaştırmaktadır.

2) Sanayi

İlçemizde Sanayi fazla gelişmemiştir. Bunun nedeni ise İlçe dahilinde fabrika, İnşaat, Tabii Madenler bulunmamasındandır. Az sayıdaki işyerinde oto tamiri, bakımı yapılmaktadır.

3) Hizmetler

İlçemizde hizmet sektörü fazla gelişmemiş olup, az sayıdaki Taşıma şirketleri sadece yolcu taşıma hizmeti vermektedir. Buda İlçe merkezinden İl merkezine yapılmaktadır. İlçemizde turist çekecek önemli bir tarihi ve turizm potansiyeli olmasına rağmen tanıtım yetersizliği nedeniyle yerli ve yabancı turist gelmediği için otel, pansiyon gibi hizmet sektörü gelişmemiştir. Bu nedenle de önemli bir turizm geliri yoktur. 

Su Kaynaklarının Kullanımı

a) Yer Altı Suları

Gülağaç Merkez Bekarlar Sofular Gaziemir

b) Akarsular

Mamasun Barajını besleyen Karasu çayının su potansiyeli Aksaray İli için önemli kaynaklardır. Karasu Çayı : Gülağaç İlçesi, Bekarlar Kasabası’ndan doğup, Demirci Kasabasından geçerek Mamasun Barajına dökülmektedir. Çayın Toplam ortalama debisi 2.041 m 3 P/ sn ‘dir. Kış ve yaz mevsimlerinde çayın debisi farklı olup, Kış mevsiminde debide artış gözlenmektedir.

İlçe Bazında Ağaçlandırma Sahaları Gülağaç Bekarlar Kasabası Nenezi Dağı Ağaçlandırma 130,0 ha Bölgede Bulunan Kürklü Hayvanlar Listesi Gülağaç ilçesinde Çil Keklik, Bıldırcın ve Bağırtlak bulunmaktadır.

Sit-Koruma Alanları

a) Arkeolojik Sit Ve Ören Yeri

Aşıklı Höyük Kızılkaya Köyü I.-III. Derece Arkeolojik Sit Höyük N.K.T.V.K.K 11.07.1996/484 Göktaş Demirci Kasabası Arkeolojik Sit Ören Yeri K.K.T.V.K.K 10.10.1991/1152 Kültepe Höyüğü Kızılyer Mevkii L.32.b13-a I.-III. Derece Arkeolojik Sit Höyük K.K.T.V.K.K 13.08.1992/1413 Musular Örenyeri Kızılkaya Kasabası Arkeolojik Sit Höyük N.K.T.V.K.K 14.02.1998/798 Musular Yerleşimyeri Kızılkaya Köyü 1 1657 I.Derece Ark.Sit Yerleşimyeri N.K.T.V.K.K 19.12.1998/962 Bekarlar Höyüğü Bekarlar Beldesi 130 6-7-8...34 III.Derece Ark.sit Höyük N.K.T.V.K.K 06.10.2001-1646 Çukurören Ören Yeri Camiliören-Gülpınar Ark. Sit Yeraltışehri N.K.T.V.K.K 06.05.2005-240 Saratlı Yeraltı Şehri Saraltı Kasabası 50K-4C Ark. Sit Yeraltışehri N.K.T.V.K.K 06.05.2005-239

b) Anıtsal Yapılar

Camiliören Köyü Cami Camiliören Köyü II. Grup Dini Yapı N.K.T.V.K.K 13.07.1995/218 Cami Doğantarla Kasabası 5259 Dini Yapı N.K.T.V.K.K 21.09.1996/529 Bekar Sultan Türbesi Bekarlar Kasabası 2076 8 II.Grup Dini Yapı N.K.T.V.K.K 31.10.2002-2004

c) Doğal Sitler Ve Anıt Ağaçlar

Nenezi Dağı Bekarlar Beldesi 27.06.2003-2280

Yer Altı Şehirleri Gülağaç ilçesinde Saratlı yer altı şehri açılarak aydınlatılmıştır.

 

Gülağaç İlçesinde Bulunan Tarihi Eserler

Aşıklı Höyük

Bekar Sultan Türbesi

Kara Abdal Türbesi

Yorumlar

mustafa balkış
coğrafya
burası neden şehir olmuyor

---

 Aktif anket yoktur...